De boer op: Bij Johan Vernooij lopen de koeien en kalveren buiten

WERKHOVEN Johan Vernooij is veehouder in Werkhoven en heeft 70 melkkoeien, 12 pinken en 12 kalveren, allemaal roodbont. Hij laat zijn vee vanaf mei zoveel mogelijk buiten lopen. Hij vindt dit belangrijk voor de gezondheid van de koeien en omdat het scheelt in de hoeveelheid kuilgras en krachtvoer die hij moet bijvoeren. Bovendien krijgt hij daardoor iets meer geld voor zijn melk.

door Agnes Corbeij

De boerderij waar Johan met zijn vrouw Angelien (beiden 52 jaar oud) het bedrijf runt, ligt in Werkhoven zelf, aan de Herenstraat. De boerderij werd bijna 100 jaar geleden, in 1923 gebouwd, zijn opa begon het bedrijf. Op het erf kijkt Johan uit op de werkzaamheden van Koelhuis Vernooij. ,,Waar nu koelhuis Vernooij staat, daar boerde de vader van mijn opa. Dat bedrijf werd gesplitst, omdat er twee broers verder wilden.”

De boer op: Zaaien, oogsten, melken, scheren; we weten ongeveer wat de boer allemaal doet op zijn bedrijf. Maar achter de staldeuren gebeurt er nog veel meer bij de agrariër in de Kromme Rijnstreek. Het afgelopen jaar bezocht Bunniks Nieuws in het kader van de serie ‘De Boer Op’ iedere maand een of twee agrarisch ondernemers uit onze regio, om te vragen wat zij deze maand allemaal doen. Deze serie plaatsen we in de eerste twee weken van januari nogmaals, gratis te lezen voor iedereen.

STRUCTUUR Johan Vernooij heeft 15 hectare vlakbij huis, die hij gebruikt om het vee te laten grazen. Dit doet hij heel gestructureerd. ,,Ik heb een deel van de huiskavel met stroomdraadjes verdeeld in 10 stukken, het weideplatform. Ook binnen die stukken rouleer ik waar de koeien staan. Zo hebben ze steeds vers gras. Dat is goed voor de gezondheid. Vooral voor kalveren is het belangrijk dat ze in het begin op pasgemaaid gras staan.”

Twee keer per dag worden de koeien binnengehaald om gemolken te worden. - Agnes Corbeij

Als de kalveren minimaal drie maanden oud zijn en het weer het toelaat, gaan de dieren naar buiten. ,,Kalveren moeten worden gevaccineerd tegen longwormen. Dat gebeurt in de eerste drie maanden van hun leven. Daarna kunnen ze naar buiten.” Naast de longworm is ook de maagdarmworm gevaarlijk voor kalveren. ,,Daarvoor moeten ze resistentie opbouwen.”

WORMEN De maagdarmworm houdt zichzelf in stand via de mest van de koeien. GD diergezondheid legt op haar website uit: ,,Ieder rund heeft wormen ... De larven ontwikkelen zich in het rund tot volwassen wormen, die wormeieren uitscheiden. Met de mest komen deze eieren weer op het grasland, waar ze zich (afhankelijk van o.a. de vochtigheid en de temperatuur) in enkele weken ontwikkelen tot wormlarve.”

Daardoor wordt de kans op besmetting hoger als kalveren buiten lopen. Johan: ,,Daarom is het belangrijk de kalveren op een pasgemaaid stuk weiland te laten lopen, daar zijn geen verse mestresten aanwezig. Zo kunnen ze langzaamaan resistentie opbouwen.” Niet iedere veehouder werkt zo, weet Johan. ,,Op sommige bedrijven worden de dieren gewoon een keer ziek, dat wordt bestreden met antibiotica. Ik voorkom liever dat de dieren ziek worden.”

WEIDEMELK Niet alle boeren laten hun koeien buiten lopen. Zuivelfabriek FrieslandCampina, waar Johan aan levert, promoot het wel, door 84% van de leden die hun koeien weiden, 1,5 ct per liter extra te betalen. ,,Dit zie je in de winkel aan het ‘weidemelklogo’. Maar dat is niet per se waar ik het voor doe. Ook toen die opslag nog niet bestond, liepen onze koeien buiten. Ik vind het zelf belangrijk.”

Beweiden kost wel veel tijd. ,,Iedere dag zet ik de stroomdraadjes om, om ervoor te zorgen dat de dieren een vers stuk grasland hebben.” Daarvoor loopt Johan heel wat kilometers door het weiland. ,,Ik ben graag buiten bezig, niet alleen maar in de stal of in de tractor.” Johan denkt goed na over welke dieren hij waar laat lopen. ,,De jonge kalfjes krijgen ook nog brok, dus die lopen dichtbij huis.”   

RIVIERBEDDING De grond waar Johan zijn koeien laat lopen, is gedeeltelijk zandgrond. Dat is bijzonder, omdat de Kromme Rijnstreek grotendeels uit kleigrond bestaat. ,,Hier liep vroeger de Rijn. Dit was de rivierbedding, daarom ligt hier vrij veel zand. Ook zit er een glooiing in het weiland. Die kun je er niet uit halen omdat je dan de vruchtbare laag eraf haalt. Ook heb ik er geen last van, ik vind het wel mooi.”  

Om de kwaliteit van het gras goed te houden, krijgt Johan hulp van de veevoervoorlichter. Met hem loopt Johan iedere zes weken door zijn land. ,,Hij kijkt goed hoe het gras groeit, of de juiste soortenmix aanwezig is. Ik heb Engels raaigras en een grovere soort staan, kweekgras. Als die laatste de overhand krijgt, wordt het gras minder smakelijk en minder voedingsrijk. Dan moet ik opnieuw ploegen en inzaaien.” 

KUNSTMEST Mestrijden laat Johan doen door de loonwerker, maar kunstmest strooit hij wel zelf over zijn land uit. ,,Dat is erg veranderd de laatste jaren. Vroeger deed ik de bak vol en probeerde ik op 12 meter van het vorige spoor te rijden. Tegenwoordig mag je maar een bepaalde hoeveelheid kunstmest aanschaffen, afhankelijk van de hoeveelheid land die je hebt.”

Wat er wanneer gebeurt op het land, houdt Johan met kleurtjes bij op de graslandkalender. - Agnes Corbeij

Om zuinig om te gaan met die hoeveelheid, heeft Johan een strooicomputer aangeschaft, die in de tractor zit. ,,Die geeft met gps precies aan waar ik moet rijden, zodat overal precies dezelfde hoeveelheid kunstmest terecht komt.” Wanneer Johan kunstmest strooit, koeien op een stuk grasland laat lopen of maait, houdt hij allemaal bij op de graslandkalender. Dit is een groot stuk papier waarop met kleurtjes bijgehouden wordt wat er gebeurt. ,,Zo hou ik het overzicht.”   

ACTIE Het beweiden kreeg afgelopen week veel aandacht in de media, omdat de LTO een actie voerde tegen het stikstofbeleid en daarom de koeien een dag binnen hielden. Ook veehouders uit onze regio deden aan deze actie mee. Johan niet. ,,Omdat wij niet zijn uitgebreid na 1994, is dit voor ons niet van toepassing.”