De Kromme Rijn vertelt; Langbroek, het moeras getemd

8 aug, 11:11 ZOMERSERIE Historie
W. Kraal - RAZU
Hét vervoermiddel in Langbroek; de trekschuit
Hét vervoermiddel in Langbroek; de trekschuit

REGIO Ooit was het een onbewoonbaar moeras, nu is het een van de oudste en zeldzaam goed bewaard gebleven cultuurlandschappen in de provincie Utrecht: het Langbroek. Negen eeuwen geleden, na de afdamming van de Rijn in 1122, kon de ontwikkeling van het gebied worden aangepakt. Allereerst werd voor ontwatering van het moeras een centrale wetering gegraven – de Langbroekerwetering. Daarna kwam de ontginning op gang, opgedeeld in afzonderlijke ontginningsblokken.


door Kees Volkers


Tussen de flanken van de Utrechtse Heuvelrug en de stroomruggen van de Kromme Rijn strekte zich tot de 12e eeuw ‘het Lange Broek’ - uit: een langwerpig nat, moerassig gebied (het broek) tussen hoger gelegen delen. De rivier de Rijn schuurde bij Amerongen langs de Heuvelrug, boog daarna af naar het zuiden en bij Zeist weer terug naar de Heuvelrug, een in de ijstijd gevormde stuwwal. Zo ontstond tussen de oeverwallen van de rivier en de stuwwal een kom, een soort badkuip die in de winter en het voorjaar vol water stond: het Lange Broek, of kortweg het Langbroek. Door deze specifieke eigenschappen neemt het gebied een eigen plaats in binnen het Kromme-Rijngebied, met een afwijkende ontginnings- en bewoningsgeschiedenis.