Vrijwilliger Peter maakt vluchtelingen al vijfentwintig jaar wegwijs in Nederland

BUNNIK Peter van Dalen is vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk-Samenspraak Bunnik (VWSB) en maatschappelijk begeleider van statushouders die in de gemeente Bunnik komen wonen. Ooit gestart in Haastrecht doet hij dit werk nu al zo’n vijfentwintig jaar. In een interview vertelt hij over zijn ervaringen, in de hoop dat een inkijkje in deze wereld anderen nieuwsgierig maakt naar dit werk.

door Frits Beijnink

Het interview vindt plaats thuis bij Liesbeth de Ree, een van de bestuursleden van VWSB. Zij vult Peter af en toe aan. Peter praat heel nuchter over zijn werk als begeleider en over dat van zijn echtgenote Erna, die taalcoach is bij VWSB. Toch wordt wel duidelijk dat het werk hem veel voldoening geeft – dat kan ook niet anders als je dit zo lang volhoudt.

BOSNISCHE BURGEROORLOG

Peter vertelt hoe hij bijna dertig jaar geleden in Haastrecht tijdens een wandeling met zijn dochter, toen nog in de kinderwagen, in gesprek raakte met een Bosniër, die gevlucht was tijdens de burgeroorlog. Peter raakte geïnteresseerd en begon bij Vluchtelingenwerk Nederland samen met andere vrijwilligers toegewezen huizen geschikt te maken voor bewoning. Nog volop werkzaam als IT’er betekende dat vooral werk in de avonden en het weekend. Peter: „Ik deed dat samen met zo’n vier andere vrijwilligers, ik vond het werk nodig en erg de moeite waard.”

BETROKKENHEID

In 2004 verhuisden Peter en Erna naar Odijk en zetten zij hun vrijwilligerswerk voort onder de vlag van VWSB. Over zijn motivatie om dit werk nu al zo lang te doen zegt hij simpelweg: „Alle begeleiders werken uit betrokkenheid: waarom zouden wij mensen moeten uitwijzen die naar hier vluchten, vroeger hadden we toch ook vluchtelingen?” Hij verwijst daarbij naar de opvang van Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Zijn vrouw heeft als taalcoach soms met dezelfde mensen te maken. Peter: „Ze zijn dankbaar, je wordt altijd wel een keer uitgenodigd en dan gaan we met z’n tweeën op bezoek. En er zitten veel leuke mensen bij, maar ook mensen die behoorlijk beschadigd zijn als vluchteling. Daarvoor zoek je dan samen met de coördinator psychische begeleiding, door gespecialiseerde instanties.”

SAMENWERKEN

De zestien maatschappelijk begeleiders zijn onderdeel van het team van VWSB. Zij komen regelmatig in kleine groepjes thuis bij elkaar om ervaringen te delen en van elkaar te leren. VWSB heeft twee betaalde parttime coördinatoren die goed de weg weten bij alle maatschappelijke instanties en in de regio (VWSB werkt samen met De Bilt, Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duurstede). Peter heeft vooral te maken met gezinnen: „Als er een gezin komt moeten we eerst de kinderen naar een school zien te krijgen, waardoor er bij de ouders ruimte komt om ook iets te gaan doen.” Soms kan dat behoorlijk ingewikkeld zijn en de nodige flexibiliteit vragen: „Ik had een keer een gezin met vijf kinderen, waarmee bij allen wel iets aan de hand was, zodat de kinderen naar allerlei verschillende, soms speciale, scholen moesten. Dat levert dan plots veel werk op, maar je moet dat wel gewoon regelen.” Gelukkig kan elke vrijwilliger altijd terugvallen op de coördinator of op collega-vrijwilligers. Peter: „Je bent geen eiland.” Waarop Liesbeth aanvult: „Het sámen doen en de collegialiteit onder vrijwilligers is ook een belangrijk deel van de voldoening die mensen ervaren.” Als voorbeeld daarvan noemt Peter het geval waarin hij met twee andere vrijwilligers een huis binnen één weekend compleet inrichtte.

BIJ DE MENSEN THUIS

VWSB is een lokale organisatie die, in tegenstelling tot Vluchtelingenwerk Nederland, de statushouders thuis opzoekt en niet naar een kantoor laat komen. Peter: „Wij komen echt bij ze thuis en leren ze daardoor veel beter kennen. Uiteindelijk gaan ze wel hun eigen weg, maar ik heb een gezin dat mij elk jaar, rond de tijd dat zij voor het eerst in Bunnik kwamen, belt om weer eens een keer af te spreken. Dat maak het wel heel dankbaar.” Doordat de vrijwilligers bij de mensen thuiskomen, helpen ze soms ook bij een lastige klus, en dat schept ook een band. Er is zelfs een aantal vrijwilligers dat zich toelegt op klussen.

WERK WORDT PITTIGER

Peter vindt dat het werk wel pittiger wordt. Hij heeft in de loop van dertig jaar veel zien veranderen en merkt dat dat regels en procedures steeds ingewikkelder worden. En er is steeds meer gebrek aan geschikte woningen. Liesbeth: „De gemeente moet jaarlijks enkele tientallen statushouders huisvesten, dat gebeurt dan meestal in de sociale huur. Maar dat wordt steeds moeilijker door een gebrek aan woningen.” Wat daarnaast een rol speelt is dat de groep van vrijwilligers vergrijst: er is behoefte aan nieuwe maatschappelijk begeleiders en taalcoaches, wat reden voor Liesbeth was om dit interview te organiseren.

TAALCOACHING

Peter vertelt over het werk van zijn vrouw Erna (die het interview wegens familieomstandigheden niet kon bijwonen) en taalcoach is. Zij komt daarvoor bij de mensen thuis en doet oefeningen met ze of leest kinderen voor. Dat is aanvullend op de reguliere taalcursussen die door commerciële bedrijven verzorgd worden. Peter vertelt: „Dat is niet altijd even makkelijk, het hangt enorm af van het opleidingsniveau van de mensen en waar ze vandaan komen. Een echtpaar van twee afgestudeerde tandtechniekers die Engels spreken is natuurlijk totaal anders dan mensen zonder opleiding van het platteland, die veel moeite hebben met de taal en nauwelijks kunnen lezen.” En het komt bij die laatste groep dan soms ook wel voor dat mensen hun taalhuiswerk niet doen en het moeilijk vinden om te integreren. Peter: „Voor een taalcoach kan dat frustrerend zijn, daar moet je dus ook mee om weten te gaan. Maar als het goed gaat is het heel leuk en geeft het echt voldoening”.

BELANGSTELLING?

Wie geïnteresseerd is geraakt in het werk als vrijwilliger (maatschappelijk begeleider of taalcoach) bij VWSB kan contact opnemen, telefonisch met coördinator Sabine Hilckmann (ma t/m wo: 030 65 70 700) of met een mail naar info@vwsbunnik.nl. Meer informatie is te vinden op de website van VWSB.