Column - Dag van de Mantelzorg: Een mantelzorger is ook een mens

Wat vindt u? Is een mantelzorger ook een mens? Rare vraag natuurlijk. Maar ik stel hem niet zomaar. In de tijd dat ik intensief zorgde voor mijn partner voelde ik me vaak alleen nog maar mantelzorger. De mantelzorgrol verslond me. Ik raakte mezelf als mens kwijt. En de omgeving maakte het niet makkelijker.

Onze casemanager zag het als haar taak mij het mantelzorgen zo lang mogelijk te laten volhouden, hoe dan ook. Ze had daarvoor een vast arsenaal aan hulp voorhanden, zoals thuiszorg, dagbestedingen logeeropvang. Allemaal gericht op mijn rol als mantelzorger. Toen ik aangaf dat daar nou niet direct mijn behoefte aan ondersteuning lag, maar dat ik zo graag af en toe een arm op me heen wilde, gewoon als mens, was haar antwoord: ,,Daar ben ik niet voor.”

Twee jaar terug bezocht ik een Alzheimer Café met als onderwerp: ‘Hoe kom ik de kerstdagen door?’ Interessant, dacht ik. We zouden beide dagen met z’n tweeën zijn; twee dagen zoals elke andere dag, met veel zorgmomenten en zonder echt kerstgevoel. Het maakte me bij voorbaat eenzaam en verdrietig. De tips die ik tijdens het Alzheimer Café kreeg, gingen volledig voorbij aan die menselijke gevoelens. Geef de zorgvrager een schaaltje appelmoes bij het kerstdiner, want dat prakt zo lekker. Zorg voor een bord met een donkere rand, dan weet de zorgvrager waar het bord ophoudt. Toen ik op een gegeven moment toch maar mijn vinger opstak en opmerkte dat een schaaltje appelmoes mijn gevoel van eenzaamheid niet zou wegnemen, keek de spreker me wat geïrriteerd en glazig aan en ging verder met haar verhaal.

Ook mensen uit mijn omgeving konden soms, onbedoeld, vragen stellen of opmerkingen maken die voorbij gingen aan mijn verdriet en worsteling. ‘Houd je het mantelzorgen nog vol?’ of ‘Hoe gaat het met je partner?’ Ik nam het ze niet kwalijk. Maar toch.

Ondertussen ging het niet goed met mij. Ik raakte uitgeput. Door de zorgtaken die op mijn bordje lagen, door het verdriet om alles wat we samen en ieder apart kwijtraakten. Maar zeker ook door het feit dat ik me alleen nog maar mantelzorger voelde. Wie was ik ook alweer? Wat wilde ik ook alweer? 

Soms waren er lichtpuntjes. Soms schoten de tranen in mijn ogen als iemand me vroeg: ‘En hoe is het nu met jou?’ of ‘Wat kan ik voor jou betekenen?’ Soms kreeg ik die arm om me schouder, letterlijk of figuurlijk. Gouden momentjes, waarin ik me weer even mezelf kon voelen.

Laten we op de Dag van de Mantelzorg (en op alle andere dagen van het jaar) niet vergeten dat mantelzorgers eerst en vooral gewone mensen zijn, die ieder op hun eigen menselijke manier omgaan met wat er op hun pad is gekomen. Eén dag per jaar in het zonnetje gezet worden is fijn, maar het hele jaar gezien worden als mens is nog fijner!

Margreeth Menkveld,
Mantelzorger