De boer op: Het verhaal achter de huppelende lammetjes

ODIJK Lammetjes horen bij de lente, net als narcissen en paaseieren. Allemaal kennen we het vrolijke gehuppel van de kleine witte, zwarte of gevlekte diertjes die in deze tijd van het jaar geboren worden. Maar weinigen denken dan aan de agrariër die wekenlang iedere nacht om drie uur zijn bed uit gaat. Schapenhouder Piet Voskuilen uit Odijk vertelt wat erbij komt kijken.

door Agnes Corbeij

Piet en Anja Voskuilen wonen aan de Werkhovenseweg, de provincialeweg tussen Odijk en Werkhoven. Piet houdt zich bezig met veehandel, schapen en koeien, en Anja runt de camping Prinsenhof, inmiddels samen met hun dochter. Vorig jaar bestond de camping 25 jaar. De schapen hebben ze al zeker net zo lang.   

De boer op: Zaaien, oogsten, melken, scheren; we weten ongeveer wat de boer allemaal doet op zijn bedrijf. Maar achter de staldeuren gebeurt er nog veel meer bij de agrariër in de Kromme Rijnstreek. Het afgelopen jaar bezocht Bunniks Nieuws in het kader van de serie ‘De Boer Op’ iedere maand een of twee agrarisch ondernemers uit onze regio, om te vragen wat zij deze maand allemaal doen. Deze serie plaatsen we in de eerste twee weken van januari nogmaals, gratis te lezen voor iedereen.

WEKKER In al die jaren heeft Piet heel wat lammetjes geboren zien worden. De groep witte, bonte en zwarte schapen is al jarenlang ongeveer even groot met 30 tot 35 schapen. Twee maanden lang, zeven nachten per week, al 25 jaar, zet Piet om drie uur de wekker om te controleren of er lammetjes geboren worden en of daar hulp bij nodig is. Voor hem is het heel normaal. ,,Het hoort erbij, ik slaap daarna gewoon verder.”

In oktober gaat de ram bij de groep schapen, wat betekent dat vanaf februari de eerste lammetjes geboren kunnen worden. Vijf weken geleden kwam dan ook de eerste vierling ter wereld. Daarna werd het weer even stil. 

HULP Sinds twee week geleden worden er bijna iedere nacht wel lammetjes geboren. ,,Meestal gaat het prima, kan het schaap het zelf. Maar soms hebben ze even hulp nodig. Afgelopen nacht wilde een tweeling tegelijk geboren worden, dat gaat niet. Dan duw ik er eentje terug. Som ligt de kop naar achteren, die haal ik dan naar voren.”

In het uiterste geval komt de dierenarts erbij. ,,Dat gebeurt heel af en toe, het meeste kan ik zelf wel af.” Soms gaat het mis, dan haalt een lam het niet. Of wordt de bevalling zelfs een schaap fataal. ,,Daar wordt ik niet vrolijk van. Dan heb ik echt een slechte dag.” Ook na de geboorte kan er nog van alles mis gaan. ,,Soms wordt een lammetje verstoten.”

LEBLAMMETJES Zeker als een schaap meer dan twee lammetjes krijgt, let Piet extra goed op of ze alle drie te drinken krijgen. ,,Soms halen we er direct eentje weg, om de andere twee een betere kans te geven.” Dat gebeurde ook met de eerste vierling van dit jaar. ,,Twee lammetjes zijn bij onze dochter, zij brengen ze met de fles groot.” Deze lammetjes worden ‘leblammetjes genoemd’. 

De drachtige schapen en op de achtergrond een drinkend lammetje. - Agnes Corbeij

Soms probeert Piet een schaap een lammetje groot te laten brengen dat ze niet zelf heeft gebaard. ,,Als een schaap bevallen is van een dood lam en ik heb een verstoten lammetje, probeer ik dat te combineren. Maar dat is heel moeilijk, een schaap neemt niet zomaar een lam van een ander aan. Wat kan helpen is het lam insmeren met de nageboorte van het schaap. En je moet heel snel handelen, als je een dag wacht lukt het zeker niet.”  

SCHAPENMARKT De lammetjes blijven niet allemaal op de boerderij, dan zou de groep steeds groter worden. ,,Ik wil niet meer schapen, dit is een mooi aantal.” Eens in de week rijdt Piet naar de schapenmarkt bij Kassing De Raaphof in Bunnik. Daar is iedere donderdag schapenmarkt. ,,De markt is goed voor schapen- en lamsvlees, de prijs is gestegen. Op de markt zijn bijna altijd opkopers uit België, maar de dieren gaan ook naar andere landen.”

Schapen vinden we gewoon heel leuk. Het is een mooi gezicht in de wei en leuk bij de camping.

Toch doet Piet het niet per se voor het geld. De belangrijkste inkomstenbronnen zijn toch de camping en de handel in vleeskoeien. ,,Schapen vinden we gewoon heel leuk. Het is een mooi gezicht in de wei en leuk bij de camping. Ze lopen bijna het hele jaar buiten. Er zijn gasten die graag helpen met het voeren van de dieren.”

SCHEREN Behalve het begeleiden van de geboorte, de handel en het voeren, moeten schapen ook geschoren worden. ,,Dat doe ik niet zelf. Dat laat ik doen in januari. Dan komt iemand hierheen om dat in een dag te doen. Ik doe dat graag vóór het lammeren, omdat ik dan beter zicht heb bij de geboorte en omdat de lammetjes dan beter bij het uier kunnen.” 

De drachtige schapen en pasgeboren lammetjes lopen binnen. De rest loopt in de wei. - Agnes Corbeij

Andere boeren kiezen er juist voor om de schapen pas na het lammeren te scheren. ,,De kans op uierontsteking is iets kleiner als de schapen hun wol nog hebben in het vroege voorjaar, omdat het uier dan warmer blijft.” Uierontsteking komt niet veel voor, maar toch wel af en toe. ,,Dat is te behandelen met penicilline.”

De wol levert tegenwoordig niet veel op. ,,Dat kost alleen maar geld. Witte wol levert nog een dubbeltje op per kilo, voor zwarte wol moet ik geld bijleggen. De wol gaat naar China, maar katoen is nu eenmaal veel populairder.”    

NAAR BUITEN Sinds twee weken heeft Piet de eerste lammetjes buiten lopen, in de wei aan de kant van de provincialeweg. Iedere dag gaat hij ze voeren en ook even controleren of er geen lammetje wordt verstoten. De wei is afgezet met stroomdraad, niet door een sloot. In het verleden kwamen wel eens lammetjes in de sloot terecht, maar dat is geen groot probleem. ,,Een lammetje komt daar zelf weer uit, omdat het nog geen dikke wollen jas draagt.”

Al deze schapen moeten nog lammeren. Piet staat iedere nacht om 3 uur op om dat in de gaten te houden. - Agnes Corbeij