Bomenkap in het broedseizoen - groot taboe

20 april 2026 om 20:15 Natuur en milieu

WIJK BIJ DUURSTEDE Sinds eind maart worden er 355 bomen gekapt in Wijk bij Duurstede, en 1250 bomen gesnoeid. VNMW noemt kappen in het broedseizoen een groot taboe. Volgens de wethouder is de veiligheid in het geding. VNMW noemt dat onzin: ,,Die 355 bomen zijn niet allemaal zo slecht dat ze op omvallen staan.” Vorige week sprak Wijks Nieuws met leden van de Vereniging Natuur en Milieu Wijk bij Duurstede (VNMW). Met als aanleiding hun kritiek - geuit via een ingezonden brief in deze krant - op het kappen van 355 bomen en het snoeien van 1250 bomen in het broedseizoen.

Volgens VNMW is het een omissie van de gemeente om geen tweede inspectieronde te laten volgen op de Boom Veiligheid Controle (BVC) van afgelopen najaar. Bij een tweede ronde wordt met meer kennis van zaken bekeken of een kap moet plaatsvinden, of dat er kan worden volstaan met het uitzagen van een paar takken. Dat is niet gebeurd, alle aangemerkte bomen zijn direct op ‘binnen 6 maanden kappen’ gezet. Zonder enige variatie in de termijn. 

BROEDSEIZOEN & VLEERMUIZEN

NVMW: ,,Wij hoorden pas op 16 maart dat alle bomen op ‘kappen binnen 6 maanden’ zijn gezet. Nog weer later lazen we in het Wijks Nieuws dat er ook nog eens 1250 bomen zouden worden gesnoeid - ook in het broedseizoen. Waarom?” Ander punt van VNMW is dat voorafgaand aan deze bomenkap geen duidelijkheid is verkregen of vleermuizen worden verstoord, deze beschermde dieren kunnen op foerageerroutes last krijgen van grote gaten in een bomenrij. Nog een punt van zorg is dat een dag voor de kap een voorinspectie moet plaatsvinden waarbij iemand met kennis van zaken kijkt of er broedende vogels zijn en of een boom bewoond wordt door bijvoorbeeld een uil die jaarrond een nest heeft. Als dat het geval is mag er niet worden gekapt. De onderaannemer die nu aan het werk is voert die inspectie niet uit. Wie doet het dan wel?

De gemeente zegt dat het dit keer voor alle bomen een kapvergunning heeft aangevraagd, waardoor het voor NVMW beter te controleren is. Volgens NVMW was er op 12 februari een gesprek met de gemeente over de 355 te kappen bomen: ,,Toen heb ik de lijsten en kaarten opgevraagd en die kreeg ik de dag erop - maar de vergunning bleek al verleend.”

VNMW kijkt naar gat in vleermuisroute - Kuun Jenniskens

Wethouder Arne Schaddelee zegt dat er in de jaren 60 en 70 veel bomen zijn aangeplant - ook in de uitbreidingen - en dat daar niet altijd goed over is nagedacht. Essen en esdoorns die vatbaar zijn voor ziektes, soms ook omdat ze te dicht op elkaar zijn geplant. ,,Daar denken we nu bewuster over na, we weten er ook meer van.”

TWEEDE RONDE NIET STANDAARD NODIG

Volgens de gemeentewoordvoerder is een tweede ronde bij een BVC niet standaard: ,,Als de controleur zeker is dan is het simpel, dan wordt het een snoei of een kap. Als hij twijfelt dan wordt zo’n boom op nader onderzoek gezet - dat is in een paar gevallen gebeurd.” De gemeente volgt hierin de stappen van het Bomenhandboek.

STEEKPROEF SMIDSDIJK

Een aantal van 355 bomen is voor vrijwilligers van de VNMW te groot om te verifiëren. Ze deden alleen een steekproef op de Smidsdijk, waar een bomenrij met 23 bomen op de kaplijst terecht was gekomen. Toen bleek dat slechts 6 van de 23 bomen daadwerkelijk hoefden te worden gekapt. De BVC inspecteur had gegevens verkeerd in de computer gezet. Volgens de woordvoerder zijn de beheerders van de gemeente daarna zelf een ronde gaan maken om te kijken of deze fout ook op een andere plek kan zijn gemaakt. ,,Zij kennen het bomenareaal goed en hebben geen dingen gevonden waardoor de BVC in twijfel zou moeten worden getrokken.”

VERTRAGING VANWEGE NIEUW BEHEERSYSTEEM

Dat alle bomen op 6 maanden gezet is volgens de gemeentewoordvoerder standaard. Volgens de NVMW zit dat anders in elkaar - bomen kunnen op noodkap worden gezet, of op 3 maanden, maar ook 12 maanden. Dat er bij deze BVC geen verschil is gemaakt roept de vraag op of hier niet te generiek, te makkelijk en te snel is gekeken? Wethouder Arne Schaddelee: ,,We moeten twee dingen uit elkaar halen. We hebben als gemeente fouten gemaakt, dat heeft te maken met de overgang naar een nieuw beheerssysteem (wat vertraging heeft gegeven, red.). Na de BVC heeft het te lang geduurd voor we de kapaanvraag deden, waardoor we nu in het broedseizoen moeten kappen terwijl je dat liever eerder had willen doen. In de controlerapporten staat dat de kap binnen 6 maanden moet plaatsvinden omdat je anders een veiligheidsrisico loopt. Daarbij hebben we onze mensen die de bomen goed kennen een tweede ronde laten doen. Als je een extern rapport hebt liggen en je eigen mensen zeggen dat het niet verantwoord is deze bomen te laten staan, dan moet je het snel doen, zeker nu veel bomen nog niet in het blad zitten. Neem je drie weken tijd voor onderzoek dan zitten de bomen vol in het blad en zitten de vogels erin. Dan richt je ecologisch gezien meer schade aan.”

BOMEN OP AUTO’S

Aan welk reëel gevaar denkt de wethouder? Zijn er cijfers van bomen die omgaan waarbij slachtoffers vallen? ,,We weten dat de bomen die in de jaren 60 en 70 zijn geplant op het einde van hun levensduur komen. Het afgelopen half jaar zijn er drie auto’s beschadigd door een boom die is omgevallen - waarvan één total loss. Stel dat er mensen in deze auto’s hadden gezeten? Als gemeente moet je wel hier verantwoordelijkheid voor nemen, zeker nu je dit rapport hebt liggen.”

WIE DOET DE VOORINSPECTIE?

De dag voor een kap is er altijd een voorinspectie van de boom om te checken of er nesten in zitten - niet alleen nieuwe nesten maar ook van uilen die jaarrond in bomen wonen. De onderaannemers die nu aan het werk zijn zeggen dat niet te doen, zij kijken op de dag zelf vanuit de hoogwerker. De woordvoerder van de gemeente: ,,Daarover hebben we afspraken met aannemer, dat zij die inspectie doen. Daar houden wij toezicht op en ik heb geen geluiden gehoord dat de aannemer zich niet aan de afspraken houdt.”

SNOEIEN: ALLEEN DODE TAKKEN

Wat het snoeien betreft zegt de woordvoerder dat er alleen gesnoeid wordt op veiligheid - alleen dode takken of takken die een gevaar kunnen vormen worden gesnoeid. Regulier snoeiwerk wordt niet gecombineerd met veiligheidssnoei.

VOLGENDE KEER BVC IN ZOMER

De woordvoerder zegt dat de BVC de volgende keer in het midden van het jaar wordt uitgevoerd. In eerste instantie vanwege de financiële planning. ,,Nu is daar als extra reden bijgekomen dat je met de kap in het broedseizoen kunt uitkomen.”
De gemeente gaat nog wel goed reflecteren op de kwaliteit van deze BVC, die door een externe partij wordt uitgevoerd. ,,Als de Smidsdijk eruit wordt gepikt en alles staat daar op hetzelfde dan voelt dat niet lekker. Je wilt eigenlijk blind op de resultaten kunnen vertrouwen.”
De wethouder sluit zich hierbij aan: ,,Het lijkt goed om als we dit achter de rug hebben, op een aantal punten te evalueren. Hoe kunnen we ons doel van de levensduur van bomen naar 80 jaar verlengen, behalen? Hebben we bij deze ronde de ecologie goed voor ogen gehad? Waar gehakt wordt vallen spaanders, ik sluit niet uit dat er fouten worden gemaakt, dat het soms onhandig gaat. Dat er nu tegen het broedseizoen aan wordt gekapt is hartstikke vervelend.”

MOTIE: WETHOUDER WIL GEEN UITSTEL

De wethouder wil doorgaan met de kap en de snoei - vanwege bovengenoemde veiligheid. De gemeenteraad behandelt op 21 april een motie van SW, LL en D66 die vraagt om een pas op de plaats, maar de wethouder wil geen uitstel: ,,Zoals ik al zei, als we gaan uitstellen maken we het alleen maar erger. Laten we nu de pijn nemen. Het gaat om 2 procent van alle bomen die we hebben. We hebben in de jaren 60 heel veel bomen geplant en moeten nu wennen dat het moment daar is dat een deel daarvan vervangen gaat worden.”

De woordvoerder drukt op het hart dat de mensen die bij de gemeente werken hart hebben voor bomen en het vergroenen van de gemeente.

[update 21 april 16 uur: in een eerdere versie van dit artikel stond dat er takken op drie auto’s waren gevallen, maar dat waren bomen - zo laat de gemeente WijksNieuws.nl weten. Verder noemde de wethouder abusievelijk elzen waar hij essen bedoelde. Volgens de gemeente liep op 12 februari - tijdens het gesprek met VNMW- de bezwaarperiode nog en was de vergunning dus nog niet verleend. En in de omgeving van de Langbroekseweg is volgens de gemeente wel een vleermuizenonderzoek gedaan.