Nog veel onduidelijk voor Vluchtelingenwerk door nieuwe wet Inburgering

3 februari 2022 om 09:00 Maatschappelijk

BUNNIK Maximaal 29 statushouders krijgen in 2022 een plek in de gemeente Bunnik, zo is bepaald door de Rijksoverheid. Een deel van hen krijgt te maken met de nieuwe Wet Inburgering, die op 1 januari van kracht werd. Anneke Doeven, coördinator van Vluchtelingenwerk-Samenspraak Bunnik: ,,De nieuwe wet biedt kansen, maar veel is nog onduidelijk.”

door Agnes Corbeij

Het doel van de nieuwe wet is om nieuwe inwoners zo snel mogelijk actief te laten zijn in de Nederlandse maatschappij. De wet is niet alleen van toepassing op statushouders, maar ook op niet-Europese migranten. Een belangrijke verandering is dat de verantwoordelijkheid bij de gemeente is komen te liggen. 

RSD De gemeente Bunnik werkt samen met de gemeente Zeist, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duurstede. Deze gemeenten hebben dezelfde Regionale Sociale Dienst (RSD) die over de bijstandsuitkeringen gaat. De gemeenten hebben gezamenlijk bepaald dat de uitvoering van de Wet Inburgering sinds dit jaar bij de RSD ligt. 

Vluchtelingenwerk Bunnik begeleidt al vele jaren de statushouders in onze gemeente. Zij zijn geen onderdeel van Vluchtelingenwerk Nederland, maar een onafhankelijke stichting . Ze krijgen voor die begeleiding een structurele subsidie van de gemeente. Anneke: ,,Die is sinds een paar jaar gelukkig niet meer afhankelijk van het aantal statushouders. Wij zijn een organisatie met vaste lasten zoals huur- en loonkosten.”

KANTOOR Vluchtelingenwerk Bunnik heeft een kantoor in de Kersentuin en er zijn twee parttimers in dienst, Anneke als coördinator en een administratieve kracht. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers actief: negen maatschappelijk begeleiders, twee taalcoach-coördinatoren en 40 taalcoaches. Anneke doet dit werk al 26 jaar en heeft heel wat veranderingen meegemaakt in die tijd.

We zijn als Vluchtelingenwerk Bunnik meer dan eens belangenbehartiger van de statushouders.

Nu is de veranderende rol van de RSD een belangrijke factor. Anneke: ,,De nieuwe wet is een aantal keer uitgesteld, waardoor we twee jaar de tijd hebben gehad voor de aanloop. Dat is wel prettig, want in het begin hadden we geen makkelijke relatie met de RSD. Zij kregen de opdracht om de wet uit te voeren en dachten onze opdrachtgever te kunnen worden.”

Dat is niet de bedoeling, legt ook bestuurslid van Vluchtelingenwerk Bunnik Marga Tubbing uit. ,,We zijn als Vluchtelingenwerk Bunnik meer dan eens belangenbehartiger van de statushouders. In die rol, een essentieel onderdeel van het werk van VWSB, hebben we geregeld discussie met de RSD.”

PERSOONLIJK In veel gemeenten duurt de begeleiding van statushouders één of twee jaar. In Bunnik gaan ze langer door. Marga: ,,Wij begeleiden de statushouders drie jaar. De maatschappelijk begeleiders hebben vaak een hechte band met de statushouder. Ook bij gezinshereniging, zwangerschap en bevalling ondersteunen zij. Zij zullen niet alle informatie van de statushouder met de RSD willen, mogen en kunnen delen. Die is vaak heel persoonlijk.”  

De maatschappelijk begeleiders helpen de statushouders onder meer met het aanvragen van een uitkering, toeslagen en scholing. - Wim van der Tol

Door de vele gesprekken in de afgelopen twee jaar is de relatie met de RSD verbeterd. Anneke: ,,Inmiddels is er wederzijds respect. Wij accepteren dat de regie bij de RSD ligt en zij accepteren onze positie.” De gemeente heeft besloten dat de maatschappelijke begeleiding bij Vluchtelingenwerk Bunnik blijft, waardoor de financiering ook gewaarborgd is. De RSD gaat wel de termijnen bewaken waarbinnen de statushouders hun inburgeringsexamen moeten halen en zorgt het eerste half jaar voor het betalen van de vaste lasten. Eerder regelde de maatschappelijk begeleider van Vluchtelingenwerk dit.

Dat scheelt een aantal taken. Toch denkt Anneke niet dat zij er minder werk aan zullen hebben. ,,Daar tegenover staat extra overleg met RSD, dat kost tijd. Ook komen er extra taken bij in het kader van ‘deelname aan de maatschappij’. Daardoor zal er meer worden samengewerkt met lokale organisaties. ” 

WINST Of de nieuwe wet het doel gaat bereiken, weten Anneke en Marga niet. Anneke: ,,Van veel veranderingen kunnen we nu nog niet zeggen of het winst gaat opleveren. Zo is het eindniveau van het taalonderwijs verhoogd van A2 naar B1, dat is echt een groot verschil. Ik vraag me af of dat voor iedereen haalbaar is in de tijd die ervoor staat.”

Waar Anneke positief over is, is de taalschool. ,,We hadden te maken met verschillende taalscholen waar statushouders tussen konden kiezen voor de inburgering. Daar zaten ook wel eens malafide praktijken tussen. Nu is er één taalschool, waar iedereen heen gaat. Door die schaalvergroting hopen we ook dat er meer maatwerk geleverd kan worden, het niveauverschil is vaak groot.” 

DRIE ROUTES In de nieuwe inburgeringswet kunnen inburgeraars drie routes volgen: de B1-route, de Z-route voor laagopgeleiden en niet-gealfabetiseerden en voor jongeren tot 28 jaar is er de onderwijsroute die leidt naar een MBO-, HBO- of Universitair opleiding. Een punt van zorg is de financiering van deze route. Marga: ,,Per inburgeringstraject trekt de overheid gemiddeld 10.000 euro uit. Dat is veel te weinig voor de onderwijsroute, omdat niet alleen het leren van het Nederlands, maar ook andere vakken zoals wiskunde en Engels op het programma staan.” 

Tien statushouders zijn van vorig jaar doorgeschoven naar dit jaar, wegens gebrek aan huisvesting

Anneke: ,,We zijn benieuwd in hoeverre er maatwerk kan worden geleverd wat betreft de snelheid van de route. Met name hoogopgeleide statushouders ouder dan 28 jaar hebben baat bij een snel B1-traject.  Anders  gaat er tijd verloren. Echter, sommige politieke vluchtelingen, bijvoorbeeld uit Turkije, hebben al een baan als ze hier komen. Die hebben nauwelijks tijd om Nederlands te leren.”

PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN De nadruk op participatie in de maatschappij kan ook averechts werken. Anneke: ,,Er zijn veel statushouders met psychosociale problemen door wat ze meegemaakt hebben. Als de druk op het leren van de taal en het vinden van werk te hoog wordt, weet ik niet of er wel genoeg aandacht kan zijn voor die kant van het verhaal.”

Het afgelopen jaar was de doelstelling voor Bunnik 26 statushouders. Anneke: ,,Dat is niet gelukt. Tien daarvan zijn doorgeschoven naar dit jaar, wegens gebrek aan huisvestingsmogelijkheden.” In Bunnik zijn weinig sociale huurwoningen, waar wel veel vraag naar is. ,,De nieuwbouw heeft her en der ook vertraging opgelopen, maar deze week tekent een statushouder bijvoorbeeld zijn contract voor een appartement in Rhijnhaeghe.”

OP ZOEK Vluchtelingenwerk-Samenspraak Bunnik is op zoek naar nieuwe maatschappelijk begeleiders. Zij helpen de statushouders bij allerlei zaken, zoals het aanvragen van een uitkering, huur- en zorgtoeslag, tekenen van het huurcontract en eventueel zoeken van een school of opvang voor kinderen. De begeleiders overleggen onderling en met de coördinator en steunen elkaar.    

Aanmelden kan bij de coördinator Anneke Doeven via info@vwsbunnik.nl of 030 65 70 700.