Jaap Dekker was eigenzinnig, veelzijdig, inspirerend

ODIJK Jaap Dekker overleed op vrijdag 20 maart op 90-jarige leeftijd. Een In Memoriam schrijven over hem valt niet mee. Zoals zijn dochter Hanneke het omschrijft: ,,Vroeger was het al lastig om op een formulier in te vullen ‘beroep vader’. Wat je deed paste niet in een hokje, wie je bent niet op een regel…” Op vele manieren heeft Jaap Dekker veel betekend voor mensen. De verhalen van zijn kinderen, dorpsgenoten en collega’s uit de politiek vertellen wie hij was.

door Agnes Krijnen

Jaap groeide op in De Beemster, waar hij al jong afscheid moest nemen van zijn moeder, die overleed aan tuberculose. Op de basisschool werd hij gezien als een lastig joch. Zoon Jappie vertelt: ,,Beter thuis in de boomgaard dan in de schoolbanken. Je vertrouwen in autoriteit werd nooit meer helemaal hersteld.”

Wat je deed paste niet in een hokje, wie je bent niet op een regel

Op de tuinbouwschool kwam Jaap een docent tegen die meer in hem zag. Hij ging naar het gymnasium, daarna het Groot Seminarie. Jappie: ,,Je groeide als mens met bijbel en filosofie, en met het cabaret dat je met mede-studenten bedreef. Uiteindelijk besloot je meer voor de mensen te kunnen betekenen buiten de Kerk, dan er binnen.”

GROTE LIEFDE INEKE 

Samen met zijn grote liefde Ineke bouwde hij een leven op, het gezin verhuisde van Emmen naar Odijk. Hier groeide Jaap uit tot een bekend en geliefd lid van de gemeenschap. Eerst als freelance schrijver, later als ondernemer, raadslid en initiatiefnemer van talloze projecten. Twintig jaar lang runden Jaap en Ineke het pannenkoekenrestaurant Aan de Vork. 

Voor het gezin liepen werk en privé dwars door elkaar. Als er meer mensen naar het restaurant kwamen dan er tafels en stoelen waren, overtuigde Jaap eerst mensen om bij wildvreemden aan tafel te gaan zitten. Als alle stoelen vol zaten, werd de woonkamer gebruikt als wachtkamer.  

AAN DE VORK 

Ook bij Aan de Vork ontstonden weer de mooiste projecten. Er ontstonden klaverjasavondjes, de jaarlijkse asperge-avond en de groenstroken in de straat werden onder Jaap zijn leiding opgeknapt en onderhouden. Coen van der Wind woonde zo’n 25 jaar twee huizen verderop: ,,Jaap was de voorzitter van dit gebeuren. Hij zette een spreekgestoelte midden op de Vork om met alle buren te overleggen wat voor planten en bomen er moesten komen.”

Hij zette een spreekgestoelte midden op de Vork om met alle buren te overleggen

Jarenlang coördineerde Jaap in Odijk de inzameling van oud papier, toen dat nog gewoon in dozen aan de weg gezet werd. Ook was hij voorzitter van de volleybalvereniging. Maar Jaap ging ook de grens over. Hij bezocht vaak de Olympische Spelen met Ineke en vrienden. Als beginnend ondernemer werd hij gevraagd naar Brazilië te reizen, waar hij ook familie had. Jaap dompelde zich helemaal onder in dit land. Het werd een passieproject, met enkele reisboeken, een roman en een bezoek aan Beatrix als resultaat. 

MAATSCHAPPIJLEER 

Een heel ander, binnenlands, project was gericht op jongeren die tussen wal en schip vielen in de jaren zeventig. Ook hielp Jaap met het opstarten van het vak maatschappijleer op de middelbare school en deed hij een project voor het Joods Museum. Altijd was er een maatschappelijk component. Jaap zag een probleem en ging het oplossen. Uiteraard met wisselend resultaat, maar altijd vol vuur en overtuiging. 

Lees ook

Hoe de oudste boomgaard van Odijk overeind gehouden wordt, en voor hoe lang nog?

Sommige projecten kwamen voort uit frustratie. Uit ergernis over geldklopperij rondom de voetbalwedstrijden van Oranje adverteerde Jaap met campingreizen voor het kleine budget. Een vaste groep supporters ging zo met Ome Jaap de wereld rond. Zoon Bart-Jan vertelt hierover: ,,Dat je de voetbalkaartjes soms pas minuten vóór de wedstrijd in handen had, daarover hoefden zij zich geen zorgen te maken: dat deden jij en wij aan het thuisfront wel.”

HUISBAAS 

Ook het negatieve imago van de Utrechtse huisjesmelkers ging Jaap aan het hart. Hij vond dat het anders kon en deed dat dus ook. Met veel studenten bouwde hij een warme band op en hij werd in 2005 uitgeroepen tot ‘Leukste Huisbaas van Utrecht’. Zelfs op zijn 75e wilde hij nog een leegstaand kantoorpand in Odijk ombouwen tot sociale huurwoningen. De bank vond een hypotheek van 30 jaar echter wat optimistisch. 

TUINBRADERIE 

Jaap liet in Odijk twee zaken na waar dorpsgenoten nog jarenlang van zullen genieten. De eerste is de tuinbraderie. Die initieerde Jaap om het tienjarig jubileum van Aan de Vork te vieren. Hij had al veel vlooienmarkten georganiseerd, maar nog geen tuinbraderie. In 2010 verkocht Jaap de braderie aan een evenementenbureau. Toen die ermee stopte, besloot buurman Coen van der Wind in actie te komen.

Jaap was nogal links geörienteerd en ik ben rechts georiënteerd, maar dat maakte niet uit.

Coen en Jaap kenden elkaar heel goed. ,,We hebben in dezelfde periode ons huis gebouwd en veel overlegd en samengewerkt daarin. We zaten geregeld bij elkaar in de tuin of aan de keukentafel. We hadden de leukste gesprekken. Jaap was nogal links geörienteerd en ik ben rechts georiënteerd, maar dat maakte niet uit. We konden prima discussiëren. Hij was een hele goede buurman. Hij wist heel goed hoe hij anderen aan het werk kreeg. Voor ik het wist stond ik weer een lamp te repareren voor hem.”

Lees ook

Tuinbraderie op 18 en 19 mei

Toen de tuinbraderie verloren dreigde te gaan, overlegde Coen met Jaap en Corina van den Akker. ,,Jaap was er verdrietig over, dat er geen tuinbraderie zou komen dat jaar. Met ons drieën hebben we in anderhalve maand tijd toch weer een tuinbraderie neergezet. Sindsdien heb ik dat georganiseerd met de hele familie.” 

BOMENPROJECT 

De tweede grote erfenis van Jaap aan Odijk zijn de bomen langs de Singel. Samen met dorpsgenoot Hein Dorresteijn zorgde hij ervoor dat de zieke kastanjebomen aan de Singel vervangen werden door nieuwe bomen. Ze mobiliseerden tientallen Odijkers om te komen helpen met planten en zelf verzorgden ze het onderhoud van de bomen het eerste jaar. Nog iedere dag geniet het dorp van deze inspanningen. 

POLITIEK

Ook als raadslid kreeg hij veel voor elkaar. Jaap zat twaalf jaar in de gemeenteraad van Bunnik, bij de lokale politieke partij P21. Paul Heijmerink zat vier jaar met Jaap in de fractie van P21. ,,Jaap had zijn principes, hij was een echte sociaal democraat. Hij was zeer begaan met het jeugdwerk. Hij was een hele fijne vent in de fractie. Jaap nam geen keiharde standpunten in, maar wilde altijd in gesprek.” 

Dit herkent fractiegenoot Yvon Hoogendijk. ,,Toen ik in 2006 in de raad kwam, was ik behoorlijk blue. Ik wist van toeten noch blazen. Jaap nam mij bij de hand.” Na de raadsvergadering zat Jaap vaak nog vol adrenaline en nam hij mede-raadsleden mee naar huis om verder te discussiëren. 

Yvon: ,,Dat gebeurde in de serre met één wijntje. Hij had iets dwingends in zijn manier van discussiëren. Hij was een echte socialist, ik ben meer van het groene. Dat botste ook wel eens. Ik kon met hem heerlijke bomen opzetten, hij had een duidelijke eigen mening, waar hij niet altijd vanaf te brengen was.”

ECHTE POLITICUS 

Daar sluit Hein Hoitink zich bij aan. Hein was in dezelfde periode politiek actief als Jaap, maar voor een andere partij, voor D66 en De Liberalen. ,,Jaap was een echte politicus en zette de zaak graag op scherp. Hij had een duidelijke mening en die paste hij niet aan. Hij heeft me nooit achteraf gezegd: ‘Je had toch gelijk’.”

Als ik mijn leven over zou moeten doen, word ik al moe bij de gedachte

Hein herinnert zich nog wel een gevleugelde uitspraak van Jaap. ,,Deze ging over het bouwen in Odijk-West, dat speelde in 2004 al. Jaap was hier destijds fel op tegen. Hij zei: ‘Ik zal elke grasspriet verdedigen’. Zo was Jaap.”

Toch kon Hein prima met Jaap door één deur. ,,Politiek stonden we vaak tegenover elkaar, maar privé was Jaap een aardige vent. Ik vond het heel knap van hem wat hij allemaal voor elkaar kreeg, hij was maatschappelijk zeer betrokken. Ik kan me nog goed herinneren dat hij zich bijvoorbeeld erg druk maakte over de slechte huisvesting voor seizoensarbeiders in de fruitteelt.”  

MANTELZORG 

Nadat Jaap zijn raadswerk had afgesloten, schreef hij er een boek over. Het was niet zijn laatste boek. In 2022 publiceerde hij nog een boek over de Kromme Rijnstreek, ‘De Opvolging’. Hij schreef dit in een lastige periode in zijn leven, waarin de mantelzorgtaken voor zijn vrouw Ineke te zwaar werden. Zij verhuisde uiteindelijk naar de gesloten afdeling van Bunninchem. Jaap had hier heel veel verdriet van, hij had het gevoel haar in de steek te laten. 

Vertel me wat er speelt. Dat houdt me actief in mijn hoofd.

Toch bleef hij mensen uitnodigen in zijn boomgaard om te discussiëren over maatschappelijke thema’s. Als hij bijvoorbeeld de schrijver van dit artikel op bezoek had in zijn voortuin, zei hij: ,,Veel mensen die mij bezoeken praten over ziek zijn en dood gaan. Daar word ik niet gelukkig van. Vertel me wat er speelt. Dat houdt me actief in mijn hoofd.” Dit leverde altijd goede gesprekken, nieuwswaardige onderwerpen en bakjes aardbeien of frambozen op.  

Jaap zijn gezondheid ging snel achteruit na een hartoperatie, waarbij complicaties optraden. Hij overleed uiteindelijk op 90-jarige leeftijd. Hij was tevreden over zijn leven. Tegen zijn dochter Hanneke zei hij: ,,Phoe, als ik mijn leven over zou moeten doen, word ik al moe bij de gedachte.”