Nieuwe mestvergister bij Van Eck in Werkhoven goed voor 360 huishoudens groen gas

WERKHOVEN De broers Theo en Hanno van Eck, met een veebedrijf aan de Leemkolkweg 10 in Werkhoven, hebben bij de gemeente Bunnik een aanvraag voor een mestvergister ingediend. Idee is om de eigen mest te verwerken tot biogas voor 360 huishoudens en zo de CO2 voetafdruk te verkleinen. Hiervoor worden twee mestsilo’s op hun erf geplaatst, samen met een gebouw om biogas om te vormen naar groengas. Er zijn in de regio meer boeren met dergelijke plannen, maar Van Eck loopt op de troepen vooruit. 

door Kuun Jenniskens

De broers Van Eck hebben een groot bedrijf met 400 melkkoeien en 60 kalfjes.  Achter op hun terrein komen twee silo’s van elk 27 meter doorsnee met een membraamdak van maxinaal 12 meter hoog. Het dak van de monoplusvergister is luchtdicht en bestaat uit twee lagen waardoor het bol komt te staan. De inhoud van de vergister is 17.500 ton, binnen deze silo zit een hoofd- en navergistings compartiment en een buffer voor het biogas.

HETZELFDE PROCES ALS IN MAAG EN DARMEN VAN DE MENS De monovergister schaffen ze aan bij BioValue. Namens dat bedrijf legt Yke Roelevink uit hoe het proces in zijn werk gaat: in een mestvergister gaat 80 procent mest van het eigen bedrijf. Met daarbij 20 procent co-producten aan organische reststromen uit bijvoorbeeld de voedingsindustrie (schillen, pulp, en graanresten). Dit mengsel wordt gemengd met bacteriën, waardoor er een biologisch proces op gang komt waarmee methaan wordt geproduceerd. Dit is enigszins vergelijkbaar met het proces dat in maag en darmen plaatsvindt. Dit methaan heet biogas. Het is een doorlopend proces; aan de voorkant wordt met een bepaalde regelmaat mest toegevoegd, en aan de achterkant wordt het eindproduct (digestaat) overgepompt naar de opslagsilo. Het biologisch proces houdt zichzelf na de opstart grotendeels in stand, er zit dus geen aan-of uitknop op. (Er is geen water nodig bij dit proces, er komt ook geen afvalwater vrij.)

Het materiaal dat uit de vergister komt heet digestaat. Digestaat is wat dunner dan drijfmest en is een groot deel van de geur kwijt. Digestaat wordt net als gewone mest, met sleepslangen in de grond op het land uitgereden.

Het biogas dat bij de vergisting vrijkomt wordt bij Van Eck opgewaardeerd tot groen gas. Dit betekent dat er een installatie naast de vergister wordt gebouwd waarin het biogas onder hoge druk door filters wordt geperst die verontreinigingen eruit halen. Het pure gas dat overblijft is in kwaliteit exact hetzelfde als aardgas en kan rechtstreeks worden ingevoerd in het aardgasnet. De installatie bij Van Eck gaat ongeveer 500.000 kuub groen gas produceren. Dit is voldoende om ongeveer 360 huishoudens van duurzame energie te voorzien. (De installatie zelf gebruikt ongeveer 8 procent van de opgewekte energie om het proces in gang te houden, dat is hier al afgetrokken).

FLINKE CO2 REDUCTIE Yke Roelevink: ,,Deze monovergister draagt bij aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord, waarbij landelijk is afgesproken dat wordt toegewerkt naar een productie van 2 miljard kuub groen gas in 2030 als duurzame aardgasvervanger. Op dit moment wordt er landelijk ongeveer 300 miljoen kuub groen gas geproduceerd. Er is dus nog een lange weg te gaan.” 

Roelevink zegt dat deze vergister een C02 reductie geeft van 1280 kilo.  Hij denkt dit Van Eck meer overlevingskansen geeft binnen de huidige stikstofcrisis. ,,Het geeft meer zekerheid, maar de stikstofaanpak van de overheid is denk ik voor iedereen nog onduidelijk. Het is niet te zeggen welke gevolgen dit zal hebben.”

Berekening van BioValue met links de monoplusvergister van Van Eck vergelelen met zonnepanelen en windmolens - BioValue

MEST IS WAARDEVOL Agrariër Theo van Eck zet deze stap omdat de broers met hun bedrijf met de tijd willen meegaan. ,,Mijn vader startte in 1980 met 25 koeien en sindsdien zijn we met ons bedrijf altijd bezig geweest met groei. Maar dat maakt toch kwetsbaar - bijvoorbeeld bij lage melkprijzen is er geen vangnet om kosten te kunnen dekken. En dan kan het gigantisch mis gaan, dus hebben we besloten te verbreden. Dat kan met educatie, een boerencamping, of met zorg. Maar het idee van de mestvergister past het best bij ons. Ik was op zoek naar een manier om onze eigen dierlijke mest te ‘verwaarden’. Het wordt vaak alleen als restproduct gezien, maar ik vind mest juist waardevol. We kunnen dit nog verder brengen door het digestaat op te waarderen tot kunstmestvervanger. Dat wordt onze volgende stap, dan hoeven we geen kunstmest meer te kopen. Op deze manier reduceren we de CO2 uitstoot nog verder.”

Alleen de monoplusvergister vraagt al om een investering van 1,5 miljoen euro, dat is los van de tweede silo voor opslag. Hier staat natuurlijk wel de afzet van biogas tegenover.

Het biogas dat Van Eck gaat opwekken wordt nauwelijks voor het eigen bedrijf benut. Het bedrijf is de afgelopen jaren grotendeels geëlektrificeerd (voorzien van elektromotoren), het gasverbruik is nog maar 3500 kuub per jaar. 

ZONNEPANELEN HELAAS AFGEWEZEN De daken van de grote stallen op het terrein zijn niet voorzien van zonnepanelen. Een eerdere aanvraag hiertoe werd afgewezen, omdat er geen ruimte was om te leveren aan het net. Dat was een behoorlijke domper. Theo van Eck hoopt dat dit in de toekomst alsnog mogelijk wordt. 

Wat de stikstofreductie betreft staat dit bedrijf aan de lat voor 47 procent reductie. Theo van Eck: ,,In 2014 hebben we een financieringsplan gemaakt met een melkplas van 4 miljoen liter per jaar - op die omvang is het hele bedrijf gebaseerd. Mochten we de helft van de koeien weg moeten doen, dan is het bedrijf ten dode opgeschreven.” Theo houdt hoop: ,,Ik verwacht ik dat we voor een oplossing verschillende trajecten in zullen gaan; er zullen bedrijven stoppen; er zullen bedrijven gaan innoveren (zoals wij met de mestvergister) om zo uitstoot te reduceren tot 70 à 80 procent; of bedrijven gaan halveren en er iets educatiefs naast doen. De gekozen oplossing moet wel echt bij de boer passen, en dit project past bij ons. Met deze stap hebben we een goed toekomstperspectief. Als we de mest direct uit de stallen halen, en het methaan afvangen en omzetten in biogas, levert dat een enorme bijdrage, want dit komt niet meer in de natuur terecht.”

Het bedrijf gaat uit van 80 procent drijfmest, 10 procent strooimest en 10 procent graanresten (waarvan de inkoop door BioValue wordt geregeld). In de Omgevingsvergunning is een voorzichtiger percentage aangevraagd. ,,Dat heeft te maken met de onzekerheid in de toekomst”, zegt Theo van Eck. ,,Stel dat we iets aan de koeien moeten voeren waardoor het methaan naar beneden gaat, dan wordt de opbrengst van de monovergister lager - en dan moet er in de vergunning ruimte zijn om dat op te vullen met externe stromen.”

WE MOETEN HET SAMEN DOEN Ook al zijn het moeilijke tijden, toch heeft Theo van Eck vertrouwen in de toekomst: ,,Het is moeilijk gezien de huidige polarisatie waarbij iedereen naar elkaar wijst en niemand naar een oplossing zoekt. We zitten in Nederland op een kleine oppervlakte met veel mensen, en ik realiseer me dat we dit samen moeten doen. Dat betekent dat we ook om tafel moeten met mensen die om natuur geven - ook hen moeten we in hun waarde laten.”