Presentatie Werken met reddingshonden op 9 mei in Werkhoven

WERKHOVEN Dinsdagmiddag 9 mei is Ricardo Soto Escamilla aanwezig bij Welzijn Ouderen Werkhoven om daar een presentatie te geven over het werken met een hond die opgeleid is om als reddingshond te worden ingezet bij het opsporen van vermiste personen in binnen- en buitenland.

Ricardo is sinds 2015 lid van de Stichting Reddingshonden (ReddingshondenWerkgroep Westervoort afgekort de RHWW). Deze stichting bestaat al meer dan 35 jaar en is een (non-profit) vrijwilligersorganisatie die zich bezighoudt met het opsporen van vermiste of bijvoorbeeld onder het puin bedolven personen. 

VERMISTE MENSEN

Het doel van de RHWW, is gericht op het zoeken naar vermiste mensen. Dit kunnen mensen zijn die verdwaald zijn en in de eerste 24 uur van hun vermissing nog levend gevonden kunnen worden, te denken aan bijvoorbeeld verdwaalde ouderen of weggelopen mensen. Ook wordt gezocht naar mensen die langdurig vermist zijn en waar de kans dat ze nog in leven zijn niet meer aanwezig is. De RHWW reist ook naar rampgebieden af waar mensen onder het puin bedolven zijn, bijvoorbeeld bij grote aardbevingen. 

De inzet van de reddingshonden van de RHWW is door de jaren heen een belangrijkinstrument gebleken bij het zoeken naar vermiste personen. Er zijn dan ook veel positieve resultaten geboekt. De zoekacties vinden plaats in binnen- en buitenland. Het gaat dan om zoekacties op land, water, in gebouwen en in puin locaties. De RHWW bestaat uit 65 leden waarvan er 35 werkzaam zijn als (reddings)hondengeleider.

Tijdens de presentatie op 9 mei wordt uitgelegd hoe je reddingshonden traint van huishond tot reddingshond. Een groot aantal honden van de RHWW is zeer ervaren. Enkele honden zijn nog met de ruim 2-jarige opleiding bezig. In februari 2023 reisde de RHWW af naar het rampgebied Atay in Turkije, met 18 honden en 30 personen. Ricardo (hondengeleider) zal bezoekers in de zaal meenemen in een indrukwekkende reddingsmissie die in het rampgebied is uitgevoerd.

We maken kennis met Ricardo.

Was jij, voordat jij je aansloot bij deze stichting, ook al bezig met het werken van honden en wat trok jij je daarin zo aan? ,,Voordat ik bij de RHWW kwam, trainde ik 2 jaar bij een andere groep met reddingshonden. Toen in 2015 Nepal werd getroffen door een zware aardbeving, ben ik met deze groep afgereisd naar Nepal om te helpen zoeken naar onder het puin bedolven mensen, overleden dan wel levend. Het werken met reddingshonden is initieel begonnen als een hobby. Het is voor mij nu een bijzondere passie om te kunnen helpen zoeken naar slachtoffers die vermist zijn. Zelf ben ik in Santiago de Chile geboren, een land dat bekend staat om haar heftige aardbevingen. Wellicht speelt het een rol dat toen ik baby was, ons ouderlijk huis ingestort is door een zware aardbeving en dat mijn oom, mijn moeder met mij en mijn jongere broertje en zusje uit het puin heeft gehaald.”

Jij bekleedt in de stichting meerdere functies: Hondengeleider, Reddingshonden Instructeur en Bestuurslid. Daar gaat behoorlijk veel vrije tijd in zitten naast je drukke baan als algemeen directeur bij een onderneming in de IT-branche. Hoe weet je dat te combineren? ,,Op de eerste plaats ben ik een zeer gezegend mens. Vanuit mijn thuisfront krijg ik maximale ondersteuning. Ik ben getrouwd met een hele lieve vrouw die mij met alles steunt. Daarnaast sport ik 3x in de week om fit te blijven. In mijn werk heb ik het zo georganiseerd dat ik altijd weg kan bij spoed inzetten. Soms realiseer ik me wel dat er veel op mijn bordje ligt, misschien te veel. Maar dan komt er een inzet en dan vinden we iemand levend terug. De dankbaarheid waarmee we dan worden overspoeld door bijvoorbeeld familieleden geeft zoveel kracht en energie dat ik me dan realiseer ‘Oh ja, daar doe ik het voor’. Een einde maken aan de onzekerheid van nabestaanden van vermiste personen en de dankbaarheid die zij daarvoor uitspreken is voor mij en voor mijn collega’s de belangrijkste motivatie.

Is het werken met een reddingshond een andere discipline dan het werken met een politiehond? ,,Natuurlijk zijn er verschillen, maar de kern is wel dat een geschikte reddingshond graag wil werken voor zijn baasje. Dat lukt alleen met een aanwezige sterke buitdrift (lees: de hond gaat graag achter een balletje aan en vindt het leuk om dat met de baas samen te doen). De methode die onze stichting RHWW hanteert is bedoeld om honden 2 dingen aan te leren. De honden worden getraind om levende mensen te zoeken/vinden maar ook overleden mensen. Bij de politie zijn er honden die explosieven kunnen opsporen, honden die helpen bij het zoeken naar drugs, geld en ook zijn er honden die kunnen ruiken, ook als er brand geblust is, of de brand was aangestoken. Onze reddingshonden zijn huishonden die ingezet worden in uitzonderlijke situaties. Niet iedere hond is geschikt om als reddingshond opgeleid te worden. Een reddingsoperatie speelt zich vaak af in een zwaar terrein.”

Welke honden zijn hiervoor het meest geschikt en waarom? ,,In feite is elke hond die het leuk vindt om een taak uit te voeren geschikt als reddingshond. Toch zijn er eigenschappen die belangrijk zijn. Een mens bijvoorbeeld heeft 5 miljoen reukcellen in de neus. Een hond heeft 250 miljoen reukcellen. Honden met een lange neus zijn zeer geschikt en honden met een platte neus zijn niet geschikt. Een hond dient verder gezond te zijn en in een goede algehele conditie zijn. De hond dient sterk te zijn, maar niet agressief en ook niet angstig. Lichamelijke condities van een hond zijn belangrijk maar de geestelijke conditie is net zo belangrijk. Een hond moet natuurlijk wel opgevoed zijn. Dat wi lzeggen dat de hond goed gesocialiseerd is en zich gedraagt ten opzichte van mens en dier. Wildrein zijn (de hond mag er niet achter willen rennen) is echt een vereiste bij het zoeken in grote bosgebieden. Verder is appèl een belangrijk onderdeel. Vooral de commando’s die de hond moeten remmen wanneer een situatie riskant dreigt te worden, zijn cruciaal. Al deze eigenschappen en veel meer hebben niet alleen effect op de veiligheid van de hond, maar ook op het succes van zijn missie.”

Wat maakt het dat een reddingshond doet wat hij moet doen? ,,Het geheim is trainen, trainen en nog eens trainen. In de praktijk zie je dat een hond heel snel progressie maakt en dat de hondengeleider degene is die langzamer leert. Het lezen van een hond, het inschatten van situaties zijn belangrijk. Maar er komt meer bij kijken. Denk aan het gebruik van een kompas, kaartlezen, zoek plannen maken, een portofoon gebruiken. De allereerste stap in het trainen, is het uitzoeken wat nou echt de hoogste waarde voor jouw hond heeft als beloning. Die beloning koppel je aan verwijzen. Verwijzen betekent dat je hond bepaald specifiek gedrag laat zien wanneer hij een slachtoffer heeft gevonden. In het geval van mijn witte Zwitserse herder en mijn Mechelaar is dat blaffen. In het begin leren ze dat ze moeten blaffen bij mensen die zitten, liggen of hangen (bijvoorbeeld bij een zelfmoord). Door te blaffen communiceren ze met mij dat ze een slachtoffer gevonden hebben. Hiervoor wil een hond natuurlijk beloond worden. Voor mijn honden is de ultieme beloning een balletje met een touwtje er aan. Stapje voor stapje ga je de ‘vermiste persoon’ verstoppen, op verschillende plaatsen, in allerlei omgevingen. Zo bouw je dit uit van grote vlaktes, tot puin gebieden en ook op het water. De honden zijn getraind om met hun neus de lichaamsgeur van mensen op te sporen.”

Op vaste grond kan ik mij daar wel iets bij voorstellen maar drenkelingen opsporen in het water is toch een heel ander verhaal. Hoe werkt dat en kan jouw hond dat ook? ,,Zoeken naar een vermiste persoon die ergens onder water ligt is best ingewikkeld. Je hebt te maken met verschillende factoren. Denk aan tijdsduur, diepte en de waterkwaliteit. Verder heb je te maken met onderstroming, bovenstroming, de temperatuur van het wateren veel meer. Het lokaliseren van de exacte vindplaats vraagt veel van het neuswerk van de hond. Een hond kan niet ruiken door het water. Maar een lichaam onder water verliest huiden huidvetten. Deze drijven naar boven en dit is wat een hond kan ruiken. Mijn witte herder is nu 11 jaar. Ze heeft heel veel ervaring met het water zoeken en kun je gerust een specialist noemen met het zoeken op water. Mijn Mechelaar is pas 2 ½ jaar. Ze doet het ook goed op het water alleen je ziet dat de ervaring iets minder is. Toch als we een zoekmissie hebben op het water gaan ze allebei mee en worden ze allebei ingezet.”

Hoeveel organisaties zijn er in Nederland bezig met het opleiden en inzetten van reddingshonden? Waar moet zo’n organisatie aan voldoen, is er bijvoorbeeld een soortkeurmerk voor nodig? ,,In Nederland zijn er verschillende organisaties actief op het gebied van het opleiden vanreddingshonden. Ik schat in dat er in heel Nederland ruim 20 groeperingen actief zijn. Stichting RHWW is de grootste van Nederland. Wij worden heel vaak ingezet op verzoek vande politie. Vandaar dat wij eigen opleidingen hebben die door de politie zijn goedgekeurd. Denk aan opleidingen die met een certificaat worden afgesloten. Zo kennen we een BASIS certificaat en een INZETBARE certificaat. Onze honden worden opgeleid door een hondengeleider. De hondengeleider wordt begeleid door een instructeur. De instructeur wordt begeleid door collega instructeurs. En bij het examineren zijn er altijd externen aanwezig die een oogje in het zeil houden. De (aspirant-)hondengeleider, hond en combinatie worden minimaal viermaal per jaar in een instructeur overleg uitgebreid besproken en de voortgang wordt vastgelegd. Tussentijds worden mogelijke problemen bij de combinatie in de opleiding besproken met de betrokken instructeurs en is er een terugkoppeling naar de instructeursgroep en het bestuur van de betreffende organisatie. Al met al hebben wij kwaliteit heel hoog in het vaandel staan en zijn zeer streng voor onszelf.”

Jij hebt aangegeven dat jij onlangs nog met jouw hond bent ingezet in het aardbevingsgebied in Turkije. Hoe dat was krijgen wij dat te horen tijdens jouwpresentatie. Was jij met meerdere mensen van de stichting RHWW en van wie hebbenjullie het verzoek of opdracht gekregen? ,,Het verzoek kwam bij ons binnen vanuit het Turkse consulaat. Deze was weer benaderd door AFAD. Dit is een organisatie voor rampenbestrijding, onder leiding van het Turkse ministerie van Binnenlandse Zaken. De Turkse consul heeft uiteindelijk mogelijk gemaakt dat Turkish Airlines onze groep kon meenemen. Wij zijn naar Turkije afgereisd met een groep van 18 honden en 30 hondengeleiders. Bij een grote calamiteit kunnen wij opschalen. Hiertoe hebben wij een samenwerkingsverband met de SRO. Dit zijn de Samenwerkende Reddingshonden Organisaties. Dit zijn 13 reddingshondengroepen die met ons samenwerken. Een aantal SRO leden zijn dus ook met ons meegegaan. Op 9 mei zal ik jullie meenemen in de reis naar Turkije. Naast mijn verhaal zal ik foto’s en video’s laten zien van wat we hebben meegemaakt. Zelf ben ik vaker in rampgebieden geweest, maar dit was welde meest heftige die ik ooit heb meegemaakt. Het getroffen gebied was zo groot en er waren zoveel steden compleet verwoest. Ik ben wel heel blij dat wij als groep er waren. Door onze reddingshonden zijn uiteindelijk 11 mensen onder het puin levend gered. 

Daar moeten hoge kosten aan verbonden zijn. Wie draait daarvoor op? Worden jullie daarbij ook gesubsidieerd? ,,De hulpverlening die wij bieden is geheel kosteloos. Dit is de belangrijkste drijfveer voor de organisatie, omdat wij de stellige overtuiging hebben dat geld nooit een drempel mag zijn voor onze hulp. Alle giften en donaties aan de Stichting Reddingshonden RHWW komen dan ook voor 100 % ten goede aan de doelstelling van de stichting. Geen van de vrijwilligers ontvangt enige vergoeding voor hun inzet. Onze stichting ontvangt geen subsidie. Om alle kosten te dekken is de stichting geheel afhankelijk van giften en donaties. Voor de reguliere kosten gaat dit goed en is er voldoende buffer om dit op te vangen. Ook kleinere projecten slagen vaak vanuit eigen middelen en hulp van het bedrijfsleven. Echter, de grote projecten zoals deze buitenlandse inzet naar een rampgebied vraagt om een dusdanige financiële bijdrage die de stichting niet zelf kan dragen. Daar hebben wij echt hulp bij nodig om uiteindelijk de mensen die hulpbehoevend zijn te kunnen helpen.”

Heb je een idee om de reddingshonden te ondersteunen? ,,Neem gerust een kijkje op onze website www.reddingshonden.nl.”

Jij neemt jouw witte Zwitserse herder mee naar Werkhoven. Daar wil jij hem laten werken en de aanwezigen laten zien met hoeveel passie hij een opdracht uitvoert. ,,Wij kijken daar zeer naar uit. In de zaal van het Wapen van Werkhoven zetten wij een collectebus klaar waarin de aanwezigen gevraagd worden om een vrijwillige bijdrage in te doen. De bijeenkomst begint om 13.30 uur en zal zo’n 90 minuten duren. De entree is deze middag voor iedereen €3,50 (inclusief een kop koffie of thee).”