Adri Verweij (14-09-1943 - † 05-04-2023) was altijd op zoek naar het verhaal van de ander

ODIJK/SCHALKWIJK Adri Verweij overleed woensdag 5 april op 79-jarige leeftijd in Fraterhuis St. Joseph in De Bilt. Verweij was bijna 20 jaar voorganger in alle katholieke kerken van de Kromme Rijnstreek. Toen hij een jaar geleden stopte als voorganger keek hij met Bunniks Nieuws terug op deze bijzonder tijd. Hij zei toen: ,,Ik neem geen afscheid, ik heb een blijvend plekje in Odijk.” Volgens velen geldt dit ook na zijn dood. Wegens zijn overlijden, plaatsen wij dit verhaal vandaag nogmaals. 

door Agnes Corbeij

Verweij werd geboren in Schalkwijk en werd in 1969 tot priester gewijd. Hij werkte jaren bij het jeugdpastoraat in Zutphen en Arnhem en maakte in 1984 de overstap naar de KRO. Voor het programma Postbus 900 sprak Verweij over actuele levensvragen. ,,We kregen 5000 brieven per jaar. Iedere aflevering behandelden we er eentje. Alle andere brievenschrijvers kregen ook een antwoord.”

AFSTAND In eerste instantie was Verweij bang dat de afstand tot de luisteraar bij de omroep groter zou zijn dan in de kerk. ,,Maar dat bleek vooral een voordeel. Door de grotere afstand durfden mensen problemen aan de kaak te stellen waarmee ze niet naar hun eigen pastor durfden te gaan. We hebben heel wat taboe-onderwerpen behandeld, waaronder seksueel misbruik, alcoholisme en buitenechtelijke relaties.”

Vaak vragen parochianen me niet om het antwoord te geven, maar om het antwoord te zijn.

Wat Verweij leerde bij de omroep en ook later vaak bevestigd kreeg, was dat het antwoord niet het belangrijkste was. ,,Veel parochianen komen met vragen bij me. Vaak vragen zij me niet om het antwoord te geven, maar om het antwoord te zijn. Luisteren en meeleven is voldoende.” 

DRIE KWARTIER Zo kan Verweij zich een vrouw herinneren wiens man was overleden. ,,Ik bezocht haar geregeld en zij vertelde me dan dat ze er geen zin meer in had. Ze vroeg zich af waarom ze er nog was. Later ging het beter. Toen vroeg ik haar: ‘Ik heb je toch nooit antwoord op je vraag gegeven?’ Haar antwoord: ‘Nee, maar je bent wel drie kwartier mijn antwoord geweest’. Dat is het geheim.”

Die les bracht Verweij jarenlang met veel toewijding over op de vrijwilligers in zijn tijd na de omroep, toen hij werkzaam was bij het ouderenpastoraat in Utrecht. Eerst voor de stad, later door de hele provincie. In 2003 kwam Verweij naar Odijk, sindsdien woont hij naast de kerk. Ook hier was hij vanaf het begin werkzaam bij het ouderenpastoraat. ,,Het voelde als thuiskomen.”

MEEGEGROEID ,,Ik ben nooit pastoor van Odijk geweest, dat ben ik nergens geweest. Dat is vrij uitzonderlijk voor een priester eigenlijk. Maar als ik mijn carrière opnieuw had moeten uitstippelen, had ik het grotendeels op dezelfde manier gedaan.” Van de jeugd naar de ouderen. ,,Ik ben met mijn doelgroep mee gegroeid.”

Als priester mocht Verweij geen gezin hebben. Dat was best lastig soms. ,,Ik was graag echtgenoot en vader geweest. Ik ben ook echt wel eens verliefd geweest. Maar ik maakte een andere keuze. Iedere keuze leidt tot beperkingen.” 

Ik was graag echtgenoot en vader geweest. Ik ben ook echt wel eens verliefd geweest. Maar ik maakte een andere keuze.

Toch heeft Verweij die keuze altijd zelf kunnen maken en voelde hij ook dat hij alsnog een ander pad mocht kiezen. Geheel tegen de officiële lezing van de katholieke kerk in was de bisschop van die tijd flexibel. ,,Hij zei me bij de wijding dat als ik later toch voor een gezin zou kiezen, hij wel een andere baan voor me binnen de kerk zou regelen. Daardoor heb ik me altijd vrij gevoeld om mijn eigen keuze te maken. En dat heb ik gedaan.”

GRENZEN In het ouderenpastoraat in Odijk sprak Verweij de laatste jaren veel over de grenzen waar ieder mens tegenaan loopt. Zelf kreeg hij er ook mee te maken. In 2017 kreeg Verweij een beroerte, in de nacht, in zijn eigen bed. Verweij haalt veel kracht uit zijn positieve instelling en heeft het snel geaccepteerd. Hij kijkt er zelfs positief op terug. 

,,Ik heb drie maanden in de Hoogstraat gezeten, dat is de beste plek om dan te zijn. Ik heb er vrede mee, ik ben er goed vanaf gekomen, heb mijn geheugen niet verloren en ik kan praten.” Verweij hield er wel een aantal lichamelijke beperkingen aan over en sinds afgelopen najaar werd het voorgaan van een hele dienst te lang voor hem, voornamelijk voor zijn stem. 

UITVAARTEN Een belangrijk onderdeel van zijn werk als voorganger waren de uitvaarten, waarvan hij er velen begeleidde, in de hele Kromme Rijnstreek. ,,Dat is wat ik het moeilijkst vind om te moeten missen. Het is heel mooi werk. Na iedere uitvaart heb ik het gevoel een week gewerkt te hebben, ieder woord moet kloppen. Maar het is heel mooi om te mogen doen.”

Ook over zijn eigen uitvaart denkt Verweij na. ,,Het draaiboek ligt klaar.” Afgaand op de vitaliteit die uit de woorden van Verweij spreekt, is het nog lang niet zover. Zolang het hem gegeven is, neemt Verweij nog actief deel aan het ouderenpastoraat en mengt hij zich in het gesprek van de dag. Bijvoorbeeld met zijn column in het ledenmagazine van de ouderenbond KBO/PCOB, maar ook gewoon met parochianen en dorpsgenoten. 

ZWART-WIT ,,Veel gesprekken gaan nu over de oorlog. Ik maak me ook zorgen over het aantal slachtoffers dat gevallen is en hoeveel er nog gaan komen. Ik maak me ook zorgen over de mensen hier die aan de verkeerde kant van de welvaart schaal leven. Voor hen wordt het leven moeilijker.” 

Het bekende zwart-wit denken, daar kan ik slecht tegen. Zo simpel als het soms gesteld wordt, kan het niet liggen.

Verweij irriteert zich soms aan het publieke debat. ,,Het bekende zwart-wit denken, daar kan ik slecht tegen. Poetin is de schoft en de Oekraïners zijn het slachtoffer. Niet dat ik fan ben van Poetin, maar zo simpel als het soms gesteld wordt, kan het niet liggen. Ik mis de nuance.”

CROSS COMMUNITY Ook dat is een rode draad in het leven en de carrière van Verweij, altijd op zoek naar het verhaal van de ander. Verweij was actief bij Pax Christi, zocht in Noord-Ierland de verbinding tussen katholieken en protestanten en was vele jaren voorzitter van de stichting Geloofsovertuiging en Levensbeschouwing, die als doel heeft om geloof en levensbeschouwing als functie van de gezondheidszorg erkend te krijgen. 

,,In mijn tijd als voorzitter is deze stichting een soort multinational geworden. Niet alleen protestanten en katholieken, maar ook Joden, Moslims, Hindoestanen en Boeddhisten sloten zich aan. Ook de ‘Ietsisten’, mensen die voelen dat er ‘iets’ moet zijn, zijn vertegenwoordigd.” Pas vorig jaar stopte Verweij met zijn voorzitterschap. 

ANDERS ZIJN Ook in Odijk zoekt Verweij altijd de verbinding met mensen die betrokken zijn bij het Witte Kerkje of aan geen enkele kerk verbonden zijn. ,,Het omgaan met het anders zijn van de ander heb ik altijd heel boeiend gevonden.” Ook daarmee gaat Verweij nog door. ,,Samen met Bertie Boersma van het Witte Kerkje ga ik waarschijnlijk een serie gesprekken starten over de vraag: ‘Wat geloof ik nog?’     

Vanuit Odijk ging Verweij voor in alle katholieke kerken in de Kromme Rijnstreek. Dat betekent dat er meerdere dankdiensten komen. Ook in Schalkwijk wordt een laatste dienst voor Adri Verweij georganiseerd, op 15 mei.